در مصایب زیبایی
زیبا بودن برای خود شخص زیبا مشکلاتی در بر دارد. همانطور که بزرگان گفته‌اند «خوشگلی دردسر داره».(۱) اما بنده باید اذعان کنم که بیشتر بدبختی‌های خوشگلی به سر افراد دور و بر فرد زیبارو می‌آیند تا خود او. قلب‌های شکسته و احشاء پاره‌پاره به کنار، حجمی از منت و منزلت که فقط برای زیبایی دور ریخته می‌شود خارق‌العاده است.
برای مثال شما همین نیوشای خودمان را درنظر بگیرید: اگر قیافۀ نیوشا شبیه من بود، کسی این تُرهاتی که تفت می‌دهد را بلغور هم نمی‌کرد تا خوراک اُردکانش کند. اما حال که زیباست جمعی از فحول و عقلای علوم مختلف، از علوم دقیقه -مثل مهندسی و فیزیک- گرفته تا علوم اعتباری -مثل فقه و کلام- در خلل پست‌های او در حال جدل و مناظره‌اند بلکه ابهامات او را رفع کنند و نظر یکی دیگر از زیبارویان را به مکتب خود جلب کنند. غافل از اینکه زیبارویان هرگز وفا نداشته‌اند و اگر هم گفته‌اند یا بافته‌اند از سر بازیگوشی و ناز بوده.
گفتم ز مهرورزان رسم وفا بیاموز
گفتا ز خوبرویان این کار کمتر آید(۲)
در شرح حال مرلین، آدری هپرن و بسیاری دیگر از زیبارویان عالم ما همین را می‌بینیم. چون جلب توجه آنان برای دیگران امری حیاتی بود، اکثر مواقع افراد متوجه بازیگوشی آن‌ها نبودند. حقیقت این است که اکثر زیبارویان هرگز قصد اثبات یک برهان منظم یا نشان‌دادن یک حقیقت مشخص را ندارند. آن‌ها فقط در حال امتحان و آزمایش رفقای خود هستند.(۳) می‌خواهند ببینند که اولاً چه کسانی بیشتر از بقیه زیبایی ایشان را ارج می‌نهند، و ثانیاً تا چه حد حاضر هستند که برای این زیبایی هزینه کنند. و بعد با نتایج حاصل از این فتنه‌ها، برای خود دوست و هم‌قطار انتخاب می‌کنند.
شما هم اگر می‌خواهید دوست یا هم‌قطار زیبارویان باشید، هزینه‌اش دم به این تله‌ها دادن است. اگر هم مثل من تباه و رهائید، که سعی کنید زیبارویان را اذیت کنید تا شما را چون باقی فتنه‌شدگان نبینند.
در عشق اگر دمی قرارت باشد
اندر صف عاشقان چه کارت باشد!؟
سر تیز چو خار باش تا یار چو گل
گه در بر و گاه بر کنارت باشد (۴)
اما این به معنی کم‌محلی و خودبزرگ‌بینی پوشالی نیست. بلکه فرد باید به چنان منزلتی برسد که دیگر خود را مقیّد به نگاه زیبارو نبیند. چنان عُلُوّ پیدا کند که بالواقع وقت ناز کشیدن نداشته باشد. تنها در آن صورت زیبارویان از بی‌توجهی شما نمی‌رنجند، و شما را نه در مقام دوست و هم‌قطار، بلکه در جایگاه جفت و معشوق می‌بینند.
صبحدم مرغِ چمن با گلِ نوخاسته گفت
ناز کم کن که در این باغ، بسی چون تو شکفت
گل بخندید که از راست نرنجیم ولی
هیچ عاشق سخنِ سخت به معشوق نگفت(۵)
____
۱. آهنگ «گناه تو خوشگلیته» از احمد آزاد
۲. دیوان حافظ، غزلیات، شمارۀ ۲۳۱
۳. تحقیقات قاد سعد که در این ویدیو در مورد آن توضیح می‌دهد، خصوصاً دقایق ۷ تا ۱۱:
https://youtu.be/54v1dMZcD8M
۴. مولانا، دیوان اعظم، رباعیات، شمارۀ ۶۷۲
۵. دیوان حافظ، غزلیات، شمارۀ ۸۱